Choć o odporności mówi się najczęściej jesienią, rola witaminy c w zdrowiu człowieka wykracza daleko poza okres przeziębień. Związek ten bierze udział w produkcji kolagenu, wspiera barierę naczyń krwionośnych, ułatwia przyswajanie żelaza i pomaga kontrolować stres oksydacyjny wywołany przez wolne rodniki. W organizmie człowieka nie jest syntetyzowana samodzielnie, dlatego musimy dostarczać ją z dietą lub – w razie potrzeby – przez rozsądną suplementację witaminy c.
Jak działa witamina C i dlaczego pełni liczne funkcje w organizmie?
W praktyce badania potwierdzają, że działanie witaminy c obejmuje nie tylko wsparcie układu odpornościowego, ale również utrzymanie kondycji skóry, tkanki łącznej i chrząstki. Związek ten wpływa stabilizująco na procesy komórkowe, ponieważ neutralizuje wolne rodniki, co chroni komórki przed uszkodzeniami wynikającymi z stresem oksydacyjnym.
Ponadto kwas askorbinowy bierze udział w syntezie kolagenu, dlatego jego niedobór może spowodować zaburzenia syntezy kolagenu, utrudnione gojenie ran oraz zapalenie dziąseł. Istotne jest także to, że witamina c wspiera wytwarzanie niektórych neuroprzekaźników i bierze udział w syntezie kortykosteroidów, przez to pomaga w adaptacji do stresu.
Naturalne źródła witaminy C w produktach spożywczych
W codziennej diecie warto uwzględniać produkty spożywcze bogate w ten składnik, ponieważ prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego wymaga stałych dostaw. Najwięcej dostarczą świeże warzywa i owoce. Dla przykładu natka pietruszki zawiera nawet ponad 250 mg/100 g, co przewyższa mg 100 g wielu owoców cytrusowych. Z tego powodu nawet niewielka ilość dodana do posiłku istotnie zwiększa dzienne spożycie.
Warto uwzględnić także paprykę, porzeczki, szpinak, kiwi i truskawki – ich zawartość witaminy c jest wysoka, a przy tym nie mają sztucznych dodatków.
Co to jest kwas askorbinowy i dlaczego nazwa kwas askorbinowy pochodzi od szkorbutu?
Historycznie określenie „nazwa kwas askorbinowy pochodzi” od słowa „scorbutus”, czyli szkorbut – choroby marynarzy wynikającej z ciężkiego niedobór witaminy c. Obecnie znamy różne formy kwasu askorbinowego, m.in. kwas l askorbinowy uznawany za najbardziej biodostępną postać. Czasem pojawia się mit o istnieniu rodzaju witamina c lewoskrętna, jednak wszystkie wartościowe odmiany mają identyczną budowę chemiczną – marketingowe porównania bywają mylące.
Czy warto suplementować witaminę C i kiedy brać witaminę C?
W okresie wzmożonego zapotrzebowania – na przykład w trakcie intensywnych ćwiczeń fizycznych, przy palenie papierosów lub w okresie wzmożonego zapotrzebowania sezonowego – dieta może nie wystarczyć. Wtedy pojawia się pytanie, jak suplementować witaminę c i czy każdy suplement diety jest taki sam.
Liposomalna witamina c bywa lepiej tolerowana niż klasyczna forma tabletek powlekanych, choć wybór zależy od preferencji i tolerancji przewodu pokarmowego.
Czy wysokie dawki witaminy C są bezpieczne?
Nadmierne wysokie dawki witaminy c mogą prowadzić do zaburzenia żołądkowo-jelitowe i – u podatnych osób – do ryzyka tworzenia kamieni nerkowych, szczególnie szczawianowych. Zbyt intensywna suplementacja może powodować kamicę nerkową lub sprzyjać powstawania kamieni nerkowych, dlatego brać witaminę c warto rozsądnie.
Niektóre publikacje sugerują potencjalne działanie przeciwnowotworowe, ale dowody kliniczne są ograniczone i temat wciąż podlega badaniom.
Objawy niedoboru i rola witaminy C w regeneracji
Przewlekłe niedoboru witaminy c mogą prowadzić do zmęczenia, osłabienia i podatności na stanów zapalnych oraz układ odpornościowy reagujący wolniej. Dodatkowo witaminy c w organizmie uczestniczą w ułatwia proces gojenia skóry i wpływają na naczynia krwionośne, co korzystnie wpływa na elastyczność tkanek.
Organizm używa tego związku również w przemianach tyrozyny, a suplementy mogą wspierać uczucie zmniejszenia uczucia zmęczenia w okresach wysiłku.